Inleiding

Laatste Transport Begisch Leger, Mark IV en Leopard

 

Laatste transport van het Belgisch Leger voor onze Nationale Feestdag op 21 juli 2018, met de Mark IV en Leopard


914-1918: Nieuw, Een tank!
Poelkapelle is op vandaag een rustig dorp tussen Ieper en Roeselare, waar het leven zijn gewone gang gaat. Weinig doet vermoeden dat dit negentig jaar terug helemaal anders was en Poelkapelle meermaals deel uitmaakte van het wereldnieuws. Wie even op “Google” gaat is met “Poelcapelle” meerdere uurtjes zoet. Poelkapelle heeft zijn afspraak met de geschiedenis niet gemist! Wereldoorlog I sloeg in de periode tussen 1914 en 1918 ongenadig toe: Poelkapelle verdween van de kaart.

Ondanks het feit dat Poelkapelle vandaag schijnbaar niet bij de grote frontdorpen behoort, was dat toch wel zo in het verleden en hopen we met de komst van de tank dat dit terug zo wordt. Bij de aanvang van de oorlog in 1914, was Poelkapelle het laatste dorp op weg naar Ieper dat niet langer verdedigd werd. De Duitsers bezetten het dorp en in het voorjaar van 1915, tijdens de Studentenslag, was Poelkapelle één groot Duits bolwerk op weg naar Langemark. De strijd stagneerde en beide partijen groeven zich in: een loopgravenoorlog was begonnen. In het iets rustiger jaar 1916 bouwden de Duitsers hun beruchte verdediginglinies. De Bayern Stellung en de Flandern II Stellung liepen doorheen Poelkapelle.

Beide partijen hadden zich versterkt en een ongenadig treffen kondigde zich aan. We schrijven midden 1917, de derde slag om Ieper nam een aanvang en op 9 oktober werd de slag om Poelcapelle geleverd: Poelkapelle werden van de kaart geveegd en in deze poel van modder stortte op 11 september de mythische Franse luchtvaartheld Georges Guynemer neer. Ondanks de heftigheid van de strijd, was het toch steeds weer opnieuw, zoals de vorige oorlogsjaren een zoeken naar een doorbraak, zowel voor Britten als Duitsers. Menselijk kunnen volstond al lang niet meer en daarom werd meer en meer gezocht naar nieuwe technieken. Mitrailleurs, prikkeldraad, gifgas en vlammenwerpers waren ondertussen gemeengoed, maar dit keer zouden de Britten, na eerdere successen in Noord-Frankrijk, met iets uitpakken dat volledigs nieuw was voor de Ieperboog: de tank! De meest succesvolle actie met een tank in de Ieperboog speelde zich af op het grondgebied van Poelkapelle. In een landschap vol modder en kraterputten, met een paar hoofdwegen die nog min of meer vindbaar waren en waar slechts een paar bunkers op de puinhopen van hoeves overeind waren gebleven moest de tank ervoor zorgen dat, de tot dan toe onneembare vestigingen toch veroverd werden en dat het aantal slachtoffers bij de aanval drastisch beperkt kon worden.

Echter, de meeste van deze tanks bereikten hun doelwitten niet en bleven hopeloos steken in de modder en/of kregen voltreffers. Zo ontstonden tussen Sint-Juliaan en Poelkapelle, waar nu de Brugseweg is een spoor van tankwrakken en zelfs een heus tankkerkhof. Er bleef zelfs een tank steken midden in Poelkapelle, net voor de huidige café de Zwaan! De tank van Poelcapelle!

 

Een statische dummy-tank bij de Lekkerboterbeek herinnert daaraan:     

dummytank

 

tankzwaantank1418

 

Poelkapelle werd in september/oktober 1917 gedeeltelijk bevrijd door de Britse soldaten met onder andere de hulp van deze tanks. Na de oorlog bleef lang een vastgelopen en kapotte tank steken op de plaats waar later café De Zwaan kwam:

 

1917-1941: De tank van Poelkapelle
Na de oorlog ontstond vanuit Groot-Brittannië een ware bedevaart naar de slagvelden omheen Ieper. Ook de tankkerkhoven waren vaste stops voor de oorlogstoeristen. Talrijk zijn de foto’s van toen: iedereen wilde een kiekje in of op één van de tankwrakken. Echter rond 1923 werden vele tanks opgeruimd, voor de teruggekeerde plaatselijke bevolking was het ijzer van de tanks, bij verkoop, een welgekomen bijverdienste! Gelukkig bleef een tank in Ieper én Poelkapelle hiervan gespaard. Onze tank van Poelkapelle die verzonken zat bij café de Zwaan, werd door toedoen van de toenmalige burgemeester Nevejan op de markt gesleept, naast het Guynemermonument. Deze tank die voor vele Britse soldaten een teken van hoop was geweest, werd door de inwoners van Poelkapelle, terecht als een blijvende herinnering aan wereldoorlog I gekozen. Voor de Britse soldaten, voor wie de tank een teken van hoop was, omdat het vooruitgang betekende en vele levens spaarde, bestond er geen mooier eerbetoon. De tank was ondertussen niet meer weg te denken uit Poelkapelle, zeker niet voor de Poelkapelse kinderen die erin, erop en er omheen “oorlogje” speelden en zo wel eens wat Pennies verdienden van de Britse toeristen, om te gaan besteden in de omliggende winkeltjes. Veel van deze kinderen van weleer zijn ondertussen opa’s en oma’s of nog wat meer en dromen van hun tank uit hun kindertijd toen er nog veel toeristen Poelkapelle aandeden die door hun verteer het dorp hielpen heropbouwen en rechthouden. De tank werd echter opgeruimd toen de Duitsers een tweede keer kwamen in 1941 ..., ook toen was het metaal kostbaar!

 

tankmarktpennys

tankmarkt

 

En zo raakte de tank wat vergeten. Enkel wat postkaarten brachten nu en dan nog herinneringen naar boven:

tankmarkt

 

2005- …: Een nieuwe tank voor Poelkapelle
Na de tweede wereldoorlog en vooral vanaf 1967 werd Poelkapelle terug wat op de toeristische kaart gezet met de Guynemerherdenkingen, maar dat was een puur Franse aangelegenheid en slechts éénmaal per jaar. Met de komst van het “In Flanders Fields”-museum te Ieper zagen we in het laatste decennium een ware revival ontstaan van het slagveldtoerisme. De provincie zorgde met het project “Oorlog en Vrede” voor een gecoördineerde aanpak, waarbij uitgegaan werd van waardevolle oorlogssites. Voor Poelkapelle werd dit Guynemer. Achteraf gezien heeft Poelkapelle de boot wat gemist: voor Guynemer bleef het bij de vijfjaarlijkse herdenking maar de vredesroute (de vroegere route 14-18) maakt ondertussen, net vóór Poelkapelle, een lus omheen het dorp alsof Poelkapelle minder interessant zou zijn en men het dus maar beter links laat liggen. Dat in Poelkapelle op het belangrijkste moment van zijn geschiedenis nog een tank op het markplein had gestaan, was ondertussen ook vergeten…

Net die tank zorgt er ondertussen voor dat een aantal Poelkapelle fans verandering willen brengen in deze situatie. Het idee “of het niet mogelijk zou zijn Poelkapelle zijn tank opnieuw te geven” kwam een drietal jaren ter sprake op een vergadering van de oudstrijdersvereniging. Iedereen was enthousiast en onmiddellijk sprongen een aantal idealisten op de kar. Van meet af aan was het duidelijk dat we voor het grote werk gingen. Een tank, even groot en precies lijkend op het origineel en in de dorpskern van Poelkapelle. De Pennie-kinderen van toen”, nu opa’s en oma’s uit Poelkapelle, keken ondertussen met veel belangstelling toe of die tank er écht zou komen! En ja hoor, drie jaar later, nadat voor het eerst sprake was van deze tank is de eerste fase van het project afgerond en is de Dummy tank gekomen.

Dummy
  • Een statische dummy tank(2008) die nu dienst doet als drager voor de tankreplica aan de Lekkerboterbeek. 
  • Er werd een project gesteund met mankracht en ook wat centen van een Engelsman wonende in het Ieperse, die een tankmonument wou oprichten én bekostigen, op de plaats waar wij oorspronkelijk onze tank wilden plaatsen. Later hebben we ernaast een apart sokkeltje opgericht met een tankje erop als herinnering aan de eerste inzet van de Mark IV in de Ieperboog en omdat we vonden dat een tankmonument nood heeft aan een tankje, zoals op zoveel andere tankmonumenten, maar dit hier niet kon. Op die manier brachten we toch al weer terug een echte tank in het dorpsbeeld van Poelkapelle.
  • Na een significante schenking heeft de tankgroep besloten om een volwaardig rijdende tank én replica van een Mark IV-tank te maken.(2013)

 

Het is de bedoeling met deze tank een jaarlijkse traditie te houden en een rit te maken van Sint-Juliaan naar Poelkapelle zoals deze tank ooit reed exact 100 jaar geleden. Ook willen we graag de grote herdenking van de tankslag in Cambrai opluisteren met de aanwezigheid van onze tank en dit als dank voor de hulp. 

Om onze droom waar te maken, kochten we in 2013 een onderstel van een hydraulische graafmachine dat we bijeen brachten met een nieuw en sterker chassis. Dit resulteerde in een rijdende “tank”.

Telkens zult u op iedere pagina onderaan een ander filmpje van onze replica tank kunnen bekijken, veel lees en kijk plezier!

Hier kun je ons vinden op facebook!